Aktualności prawnicze, wrzesień 2020

Odrębne postępowanie w sprawach własności intelektualnej

1 lipca 2020 r. weszła w życie Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. z 2020 r., poz. 288) (dalej: Ustawa), wprowadzająca odrębne postępowanie w sprawach własności intelektualnej.



Przedmiotowa Ustawa wprowadziła szereg zmian w zakresie postępowań, których przedmiotem pozostają sprawy z zakresu własności intelektualnej. Ustanowienie odrębnego trybu rozpoznania tych spraw jest wyrazem uwzględnienia ich specyfiki, a także charakteru dochodzonych w nich roszczeń.

W ustawie zdefiniowano pojęcie spraw własności intelektualnej przewidując, iż do ich zakresu należą sprawy o ochronę praw autorskich i pokrewnych, ochronę praw własności przemysłowej, zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, a także ochronę pewnych kategorii dóbr osobistych, w tym m. in. związanych z działalnością naukową lub wynalazczą oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych.

Sprawy kwalifikujące się do rozpatrywania w powyższym postępowaniu są rozpoznawane przez  wyspecjalizowane wydziały sądów okręgowych w Warszawie, Gdańsku, Lublinie, Poznaniu i Katowicach oraz apelacyjnych w Warszawie i Poznaniu. Jednocześnie Ustawa stanowi, że w niektórych sprawach dotyczących m. in. programów komputerowych, wynalazków oraz wzorów użytkowych właściwym jest wyłącznie Sąd Okręgowy w Warszawie.

Znowelizowana ustawa wprowadziła zarazem dwa szczególne rodzaje powództw. Pierwszym z nich jest powództwo wzajemne w sprawach o naruszenie prawa do znaku towarowego lub wzoru przemysłowego, które jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem zawarcia w nim żądania unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy lub unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Wprowadzenie powyższego rozwiązania rozszerzyło kompetencje sądów powszechnych, które (we wskazanej sytuacji) zyskały możliwość unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia praw, o których mowa powyżej, a które to uprawnienie znajdowało się dotychczas wyłącznie w kompetencji Urzędu Patentowego RP.

Jako kolejne w grupie tzw. „szczególnych powództw” zostało przewidziane powództwo o ustalenie, w ramach którego podmiot zamierzający lub podejmujący określone czynności może domagać się ustalenia, że jego działania nie naruszają praw wyłącznych (tj. patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji) przysługujących innemu podmiotowi, najczęściej będącego jego konkurentem.

Równocześnie Ustawodawca wskazał na zamknięty katalog sytuacji, w których powód posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, o jakim mowa powyżej. Należą do nich:

  • stwierdzenie przez pozwanego, że podejmowane przez powoda czynności naruszają prawa przysługujące mu z patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji innego podmiotu;
  • nieprzyznanie przez pozwanego, w należycie wyznaczonym przez powoda terminie (nie krótszym niż 2 miesiące od dnia doręczenia uprawnionemu pisma), że czynności, których dotyczy powództwo nie naruszają przysługujących mu praw wyłącznych.

Ponadto, zgodnie z nowowprowadzonymi regulacjami sąd, na wniosek uprawnionego, po spełnieniu przez niego określonych przesłanek, może udzielić nieznanego dotąd w procedurze cywilnej – zabezpieczenia środka dowodowego, m. in. poprzez odebranie spornych towarów czy stosownej dokumentacji. Instytucję tą należy odróżnić od zabezpieczenia dowodu przewidzianego w art. 310–315 Kodeksu Postępowania Cywilnego. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu Ustawy nowa „instytucja dedykowana jest dla stanów faktycznych, w których moment pozyskania środka dowodowego różni się od momentu przeprowadzenia dowodu” – tj. inaczej niż ma to miejsce w przypadku znanego dotychczas zabezpieczenia dowodu.

Jednocześnie do postępowań w sprawach własności intelektualnej dodano nową instytucję procesową w postaci wyjawienia lub wydania środka dowodowego.

Komentarz DBS:

Przedmiotowa nowelizacja stanowi odpowiedź na postulowaną od dłuższego czasu konieczność wprowadzenia szczególnych regulacji w zakresie postępowań związanych z ochroną własności intelektualnej, uwzględniających ich specyfikę.

Ustanowienie nowego trybu postępowania oraz wyznaczenie specjalistycznych sądów, ma w założeniu doprowadzić również do szybszego  rozpoznawania spraw oraz ujednolicenia orzecznictwa.

Jest jeszcze za wcześnie, żeby oceniać skutki nowelizacji. Bez wątpienia po stronie nowoutworzonych wydziałów cały czas pozostaje do wykonania wiele pracy organizacyjnej. Dla przykładu, pomimo  ponad dwóch miesięcy funkcjonowania wyspecjalizowanych wydziałów jedynie w jednym z nich funkcjonuje już dostęp do spraw za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych.

Joanna Mączko, radca prawny
Katarzyna Bajer, aplikant radcowski